Avrupa’da dron alarmı devam ediyor. Belçika’daki kimliği belirsiz dronlar bu kez Fransa semalarında görüldü.
Fransız Hava ve Uzay Kuvvetleri tarafından yapılan açıklamada, geçen ay içerisinde 3 farklı gece Fransız askeri istihbarat üssünün üzerinde şüpheli insansız hava araçlarının uçtuğu ve bunun ülkedeki hassas bölgelere yönelik son muhtemel ihlallerden biri olduğu kaydedildi. Savcılığın, Atlantik kıyısındaki bir nükleer denizaltı üssü üzerinde uçtuğu şüphelenilen insansız dronlara yönelik soruşturma başlattığı aktarılan açıklamada, ilk dronun 26 Kasım’da Fransa’nın kuzeyinde bulunan ve istihbarat eğitim merkezi olan Creil askeri üssünde görüldüğü belirtildi.
26 Kasım’da görülen dronlara müdahale edildiği bildirilirken ancak dronların etkisiz hale getirilip getirilmediği veya sadece engellenip engellenmediği belirtilmedi. İnsansız hava araçlarının bölgede uzaklaşmasının ardından özel bir helikopterin bölgeye geldiği kaydedilen açıklamada, 28 ve 30 Kasım’da gece saatlerinde bölgede bazı cisimler tespit edildiği ancak zorlu hava şartları nedeniyle bunların dron mu yoksa ticari uçak mı olduğunun belirlenemediği kaydedildi.
Çoğunlukla kaynağı bilinmeyen dron uçuşları, son birkaç aydır Avrupa hava sahasını ihlal ediyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, bu ihlalleri “hibrit savaş” olarak nitelendirirken Rusya, bu suçlamaları düzenli olarak reddediyor.
Twitter
WhatsAppABD’li otomotiv devi Ford, Çinli markaların hızla büyüyen elektrikli araç pazarındaki baskısı karşısında yeni bir stratejik adım attı. Şirket, Avrupa’ya yönelik ucuz ve kompakt elektrikli otomobiller üretmek amacıyla Renault ile ortaklığa gitti. Yapılan anlaşma kapsamında geliştirilecek iki küçük elektrikli modelden ilki, Fransa’nın kuzeyindeki Renault fabrikasında üretilecek ve 2028 yılında piyasaya çıkacak.
Ortak duyuru öncesi Paris’te gazetecilere konuşan Ford CEO’su Jim Farley, Çinli üreticilerin düşük maliyetli elektrikli araçlarla küresel pazarı zorladığını belirterek, “Sektörde adeta hayatımız için mücadele ediyoruz. Bunun Avrupa’daki durumdan daha net bir örneği yok” değerlendirmesinde bulundu.
Avrupalı otomobil üreticileri de Çinli BYD, Changan ve Xpeng gibi markalarla rekabet etmekte giderek zorlanıyor. Çinli şirketlerin Avrupa’daki hafif ticari araç satışları henüz düşük seviyelerde olsa da Farley, gelişmekte olan pazarlarda bu rekabetin çoktan belirgin hale geldiğini söyledi. Renault CEO’su Francois Provost ise, “Çinliler yakında Avrupa’ya daha güçlü şekilde girecek. Beklemek gibi bir lüksümüz yok” diyerek işbirliğinin aciliyetine dikkat çekti.
Ford’un Avrupa binek araç pazarındaki payı son yıllarda keskin bir düşüş yaşadı. Şirketin pazar payı 2019’da yüzde 6,1 iken bu yılın ilk 10 ayında yüzde 3,3’e kadar geriledi. Ford ayrıca Almanya’daki Saarlouis tesisini kapatarak Avrupa’daki operasyonlarını küçültmüştü.
Her ay mevcut telefonları teste sokarak aldıkları puanlara göre sıralayan AnTuTu, 2025 yılının en iyi ve güçlü telefonlarını açıkladı.
Dünyanın en çok tercih edilen telefon markalarından Apple’ın amiral gemisi iPhone 17 serisi ise listede sürpriz yaptı. Satış rekorları kıran modelin 10 telefonluk listede yer almaması dikkat çekti.
Dünyanın en güçlü telefonları listesinin zirvesinde Snapdragon 8 Elite Gen5 işlemciye sahip Red Magic 11 Pro yer alırken onu iQOO 15 takip etti.
OnePlus 15’ın 3. sırada yer aldığı listede AnTuTu Puanı olarak 2962431 alan Xiaomi 15’in 8. sırada yer aldığı dikkatlerden kaçmadı.
İşte dünyanın en güçlü 10 telefonu listesi;
Dolandırıcıların son dönemde başvurduğu yeni yöntem, görüntülü arama üzerinden işlenen cinsel istismar şantajı oldu. Mağdurlar, genellikle yurt dışı kaynaklı numaralardan gelen görüntülü çağrılarla tuzağa çekiliyor.
Aramayı yanıtlayan kişi, ekranda çocuklara ait cinsel içerikli bir görüntüyle karşılaşıyor. Dolandırıcılar, bu görüntü sırasında mağdurun yüzünü ekran görüntüsüyle kaydediyor.
Şüpheliler, elde ettikleri görüntüleri kullanarak mağduru uzun süreli bir görüşme yapmış gibi gösteriyor ve kişinin ailesi ya da yakın çevresine göndermekle tehdit ediyor. Bu yöntemle mağdurlar üzerinde baskı kurularak para talep ediliyor.
Star’ın haberine göre; Bilişim Uzmanı Osman Demircan, özellikle yurt dışı veya tanınmayan numaralardan gelen görüntülü çağrıların hiçbir şekilde açılmaması gerektiğine dikkat çekti. Demircan, bu tür aramaların başta Nijerya olmak üzere birçok farklı ülkeden yapıldığını belirtti.
Olası bir mağduriyet durumunda hızlı hareket edilmesi gerektiğini vurgulayan Demircan, şu çağrıda bulundu:
“Mağdur olan kişinin elindeki ekran görüntüleriyle birlikte derhal polise başvurması gerekir. Hukuki süreci başlatıp ilk adımı sizin atmanız, mağduriyetinizi ve haklılığınızı ortaya koyan en önemli unsur olacaktır.”
Türkiye Noterler Birliği tarafından e-Devlet sistemine aktarılan ‘Kişi Vekaletleri Sorgulama’ adlı yeni uygulama ile noterler ya da konsolosluklar tarafından verilmiş vekaletler, artık e-Devlet’te görüntülenebilecek.
Bu uygulama ile özellikle tapu dairelerinde işlem yapılacak olan vekaletlerin azil işlemleri de “WebTapu” üzerinden yapılabilecek. Uygulama ile tapuda vekâletname ile yapılan işlemlerde güvenlik, şeffaflık ve yeknesak uygulamanın güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Altın Emlak Global Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, “Vekâleten işlem, gayrimenkul sektöründe en çok karşılaşılan işlem türlerinden biri. Bu nedenle vekaletin e-Devlet üzerinden takip edilebilmesi ve azil işlemlerinin anlık olarak tüm tapu müdürlüklerinde görünür hâle gelmesi hem malikleri hem de işlem taraflarını koruyan çok önemli bir adım. WebTapu üzerinden veya tapu müdürlüğüne bizzat yapılan azillerin otomatik olarak sicile işlenmesi, sahtecilik girişimlerini ve hak kayıplarını büyük ölçüde önleyecektir” dedi.
Genelgeye göre kimlik tespitinin güvenli yapılması amacıyla faks, e-posta, posta gibi yollarla iletilen azil taleplerinin kabul edilmediğini ifade eden Özelmacıklı “Vatandaşlar, noterliklerde ve konsolosluklarda vermiş olduğu vekaletname işlem bilgilerine, e-Devlet kapısı üzerinden sunulan hizmetlerde Türkiye Noterler Birliği tarafından verilen ‘Kişi Vekaletnameleri Sorgulama’ hizmeti ile ulaşabilecek, bu kanaldan WebTapu sistemine geçerek azil işlemi gerçekleştirebilecek. 1 Ocak 2023 öncesi vekaletnamelerde hem fiziki aziller sicili hem elektronik kayıtlar kontrol edilecek. Bu tarih sonrası vekaletnamelerde yalnızca elektronik kontrolden işlem yapılacak” diye konuştu.
Özelmacıklı, “Azil, vekâlet veren kişinin, vekiline daha önce tanımış olduğu temsil yetkisini tek taraflı irade beyanı ile sona erdirmesi anlamına gelir. Yani bir kişi, kendisi adına işlem yapması için yetki verdiği vekilin bu yetkisini, herhangi bir sebep göstermek zorunda olmaksızın ve karşı tarafın onayına ihtiyaç duymaksızın geri alabilir. Azil işlemi, vekalet ilişkisini ileriye dönük olarak sona erdiren ‘bozucu yenilik doğuran bir hak’ niteliğindedir. Azlin geçerliliği için vekilin bu durumdan haberdar edilmesi yeterli olmakla birlikte, uygulamada vekilin hâlen yetkiliymiş gibi üçüncü kişilerle işlem yapma ihtimali bulunduğundan hale gelmesi zorunluluk taşır. Vekilin azledildiğini bilmeyen ve iyi niyetli olarak işlem yapan üçüncü kişilere karşı azil ileri sürülemez. Bu nedenle, özellikle gayrimenkul işlemlerinde azlin yalnızca vekile bildirilmesi yeterli değildir; durumun tapu müdürlüklerine iletilerek aziller siciline kaydedilmesi gerekir. Böylece vekilin yetkisinin sona erdiği tüm tapu birimlerince görülebilir hale gelir ve işlem güvenliği sağlanarak olası hak kayıplarının önüne geçilir. Aziller sicilinde yeknesaklığı sağlamak amacıyla Türkiye Azil Sistemi uygulamaya alınmış olup, bu sistemle WebTapu veya herhangi bir tapu müdürlüğünden aziller siciline işlenen azillerin tüm tapu müdürlükleri tarafından görülmesi ve sorgulanması sağlanmıştır” ifadeleriyle sözlerini noktaladı.
Nasa‘nın uzay aracının topladığı asteroit tozunda, Güneş‘ten daha eski materyaller bulunduğu bildirildi.
Dünya‘dan 200 milyon milden daha uzak bir noktadan toplanan Bennu asteroidi örneklerinde, ‘kimyasal olarak ilkel’ olduğu kaydedilen ve ömrünü tamamlamış yıldızların çevresinde milyarlarca yıl önce oluşan, Güneş‘ten daha eski ‘yıldız tozu’ tespit edildi.
Araştırmacılar bu örneklerin, Güneş‘in oluşumundan önceki evrene ışık tuttuğunu bildirdi. Londra Doğa Tarihi Müzesi’nden gezegen bilimci Prof. Sara Russell ise “Güneşimizin doğduğu dönemdeki dış Güneş Sistemi’ne dair eşsiz bir anlık görüntü görüyoruz. Bu tanelerin bazıları milyarlarca yıl boyunca neredeyse hiç bozulmadan kaldı ve gezegenlerin hangi ortamda doğduğunu anlatıyor” dedi.
Arizona Üniversitesi’nden Prof. Jessica Barnes, araştırmayla ilgili değerlendirmesinde, “Verilerimiz Bennu’nun ana asteroitinin, Güneş Sistemi’nin dış kesimlerinde, muhtemelen Satürn yörüngesinin ötesinde oluştuğunu gösteriyor” ifadelerini kullandı.
6 Şubat Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından Türkiye adeta bir beşik gibi sallanmaya devam ederken bugün Bursa’da meydana gelen deprem vatandaşlarda büyük korku yarattı.
AFAD verilerine göre Mudanya ilçesinde 3.3 büyüklüğünde bir sarsıntı yaşandı. 7.8 kilometre derinlikte meydana gelen deprem bölge halkında paniğe neden olmasa da dakikalar önce Android cep telefonlarına gelen uyarı mesajı infiale neden oldu.
Mudanya’da oluşan sarsıntıdan dakikalar önce Android telefonlara, İstanbul’da da hissedilecek 5.6 büyüklüğünde bir sarsıntının yaşanacağına yönelik bildirim gitti.
Gelen bildirimle korkuya kapılan çok sayıda kullanıcı soluğu sosyal medyada alırken, vatandaşlar yaşadıklarını paylaşımlarına yansıttı.
İşte o yorumlardan bazıları;
Hong Kong Çevre ve Ekoloji Sekreteri Tse Chin-wan, sivrisinek kaynaklı chikungunya virüsü vakalarındaki artışla mücadele etmek için yeni bir adım atacaklarını aktardı.
Tse, “Gelecek aydan itibaren kontrol ekiplerinin ulaşmakta zorluk çektiği yamaçlar gibi alanlara böcek ilacı sıkmak için robot köpeklerin kullanılması için bir deneme yapacağız.” ifadesini kullandı.
Böylece sıcak havada virüsle mücadele için çalışanların üzerindeki yükü almayı hedeflediklerini belirten Tse, “Eğer bu deneme başarılı olursa daha çok robot köpek alacağız. Hükümet de sivrisinekle mücadele yöntemlerini araştırmayı sürdürecek.” ifadesini kullandı.
Resmi verilere göre, bu yıl 16 ülkede 240 binden fazla chikungunya vakası ve virüs kaynaklı 90 ölüm bildirildi. Çin’in güneyindeki Guangdong bölgesinde ise 8 bine yakın vakaya rastlandı.
İ.D. Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Teknoloji Hukuku Uzmanı Avukat Doktor Yavuz Selim Günay, Haberler.com’un sorularını yanıtladı.
“Dijital piyasalar, özellikle Google gibi küresel teknoloji devlerinin belirleyici olduğu alanlarda, hızla gelişiyor ve güç dengeleri giderek birkaç oyuncu lehine yoğunlaşıyor” diyen Günay, TBMM’deki Rekabet Kanunu’nda değişiklik öngören taslağa da dikkat çekti.
Günay ile gerçekleştirilen röportaj şöyle:
1. Geçtiğimiz haftalarda Rekabet Kurulu Google’a yönelik bazı kararlar ve cezalar uyguladı. Bu kararları Türkiye dijital pazarları açısından nasıl yorumlarsınız? Türkiye’nin rekabet politikalarında bir dönüm noktası olarak değerlendirebilir miyiz?
Rekabet Kurumu bugüne dek Google hakkında yedi soruşturma açtı. Bunların çoğunluğu idari para cezası ve davranışsal yükümlülüklerle sonuçlandı.
Rekabet Kurumu’nun Google hakkında yürüttüğü soruşturmalardan biri, 2021 yılında karara bağlandı. O dönemde Kurum, Google’ın genel arama sonuçlarında kendi yerel arama ve konaklama fiyatı karşılaştırma hizmetlerini rakiplerinin önüne çıkararak avantaj sağladığını tespit etti. Bu davranışın rekabeti bozucu nitelikte olduğu sonucuna varıldı ve şirkete yaklaşık 296 milyon TL idari para cezası verildi. Karar yalnızca para cezasıyla sınırlı kalmadı; Google’ın söz konusu hizmetlerini, rakip hizmetleri dezavantajlı konuma düşürmeyecek şekilde yeniden tasarlaması şart koşuldu. Ayrıca, bu uyum sürecine ilişkin gelişmeleri düzenli aralıklarla Kuruma raporlaması zorunluluğu getirildi.
Ancak geçtiğimiz aylarda yaşanan gelişmeler, bu hikâyenin henüz kapanmadığını gösterdi. Rekabet Kurumu, Google’ın “İşletme Reklamları” adıyla yeni devreye aldığı bir hizmetin, 2021 tarihli karar ile yasaklanan davranışlara nitelik ve işlev bakımından son derece benzediğini tespit etti. Kurum’un değerlendirmesine göre, rekabeti aynı şekilde kısıtlayan bir hizmet, bu kez farklı bir tasarım ve ad altında piyasaya sunulmuştu. Bu tespit üzerine Google, hizmetin ilgili tasarımını geri çekti. Fakat geri çekme işlemi, tasarımın yürürlükte kaldığı süre boyunca ihlal gerçeğini ortadan kaldırmadı. Bu nedenle Kurum, ihlalin devam ettiği günler için şirkete günlük idari para cezası uyguladı.
Bu karar, belki mutlak anlamda bir dönüm noktası değil. Ancak dijital piyasalarda etkin denetim kapasitesinin geldiği noktayı göstermesi bakımından oldukça önemli. Düşünün: Dünya çapında milyarlarca kullanıcıya hizmet veren bir teknoloji devi, Türkiye’de yeni bir hizmeti devreye alıyor; Rekabet Kurumu bunu günler içinde fark ediyor, mercek altına alıyor, daha önce ihlal olarak nitelendirdiği davranışlara benzerlik taşıdığını belirliyor ve hızla yaptırım uyguluyor.
Bu noktada özellikle altı çizilmesi gereken husus, teknoloji devlerinin rekabet hukukuna uyumun artık sadece “kağıt üzerinde” değil, tasarım ve ürün geliştirme süreçlerinin tam merkezinde olması gerektiğini bir kez daha hatırlatması.
2. Verilen kararda, daha önce getirilen yükümlülüklere uyulmamasına da yaptırım uygulanması vurgulanıyor. Bu durumun dijital platformlara karşı denetim ve yaptırımlar açısından önemi nedir?
Rekabet Kurulu, daha önceden getirdiği yükümlülüklere uyulmamasını “devam eden ihlâl” şeklinde tanımlayarak cezanın ihlâl sürdükçe her gün yeniden hesaplanmasını öngörüyor. Böylece bir platform, “kararı temyize götürür, zamana yayarım” lüksünü kaybediyor; ihlâlin ilk gününden itibaren nakit çıkışı başlıyor. Aynı mantık Avrupa Birliği’nin Dijital Piyasalar Yasası kapsamında Nisan 2025’te Apple’a 500 milyon, Meta’ya 200 milyon Avro ceza kesilmesinde de görüldü. Türkiye uygulaması, küresel öncül regülasyon trendiyle uyumlu biçimde, yaptırımı şirketlerin günlük operasyon maliyetine dönüştürerek caydırıcılığı iş akışının içine yerleştirmeyi hedefliyor.
3. Türkiye dijital pazarlarda adil rekabet için hangi alanlarda daha güçlü ve etkili düzenlemelere ihtiyaç duyuyor? Özellikle Google gibi global teknoloji devlerine karşı alınabilecek diğer önlemler neler olabilir?
Dijital piyasalar, özellikle Google gibi küresel teknoloji devlerinin belirleyici olduğu alanlarda, hızla gelişiyor ve güç dengeleri giderek birkaç oyuncu lehine yoğunlaşıyor. Bu durum, sadece küçük girişimlerin değil, tüketicilerin de tercih özgürlüğünü kısıtlayan sonuçlar doğuruyor. Türkiye’de, Avrupa Birliği’nin Dijital Piyasalar Yasası benzeri bir yasal düzenlemeye duyulan ihtiyaç giderek daha fazla hissediliyor.
Hâlihazırda Türkiye Büyük Millet Meclisi gündeminde bulunan Rekabet Kanunu’nda değişiklik yapılmasına dair taslak, bu yönde önemli adımlar içeriyor. Taslak;
• Önemli pazar gücü kavramını tanımlayarak pazarda “eşik bekçisi” rolü üstlenen, yani piyasa üzerinde çok güçlü konumda bulunan platformları kapsıyor.
• Bu platformların veri birleştirme faaliyetlerini sınırlıyor,
• Bunların kendi hizmetlerini kayırmalarını yasaklıyor,
• Kullanıcı verilerinin taşınabilirliğini ve sunulan hizmetlerin birlikte çalışabilirliğini zorunlu kılıyor.
Taslağın öngördüğü en somut değişikliklerden biri ise akıllı telefonlara “seçim ekranı” getirilmesi. Bugün bir akıllı telefon satın aldığınızda, cihaz çoğunlukla arama motoru, tarayıcı ve Google uygulamaları gibi yazılımlarla ön yüklü geliyor. Tüketici, halihazırda cihazın ilk kurulumunda bu hizmetleri değiştirme veya alternatifleri seçme imkânına sahip değil. Google’ın, kendi hizmetlerini akıllı telefonlara önceden yükleyebilmek için telefon üreticilerine milyarlarca dolar ödeme yaptığı biliniyor. Tasarıyla birlikte, telefonun ilk kurulumunda kullanıcıya bir seçim ekranı sunulacak ve kullanıcı, cihazında hangi arama motorunu ve hangi tarayıcıyı kullanmak istediğini özgürce seçebilecek.
Taslak ayrıca piyasalarda adil rekabeti ve şeffaflığı sağlamaya yönelik önleyici tedbirler de öngörüyor. Akademik çevrelerde bu önlemlerin yalnızca rekabeti korumakla kalmayacağı, aynı zamanda yayıncıların gelir sorununa çözüm üreteceği ve algoritmaların kamu yararına daha şeffaf işlemesini sağlayacağı görüşü yaygın.
Sonuç olarak, dijital piyasalarda adil rekabetin tesisi, yalnızca geçmiş ihlallere ceza kesmekle değil, yapısal önlemlerle mümkün olabilir. Türkiye’nin bu yöndeki adımları hızla hayata geçirmesi, hem tüketicinin seçim özgürlüğünü hem de girişimcilerin eşit şartlarda rekabet etme imkanını güçlendirecektir.
4. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 17. maddesi uyarınca verilen günlük idari para cezasının, dijital platformlarda rekabetin korunmasına etkisi nasıl olur? Bu tür yaptırımların caydırıcılığı konusunda ne düşünüyorsunuz?
Günlük ceza oranı, cironun on binde beşi gibi bir oran olarak görece düşük görünse de, yüksek cirolu şirketlerde birkaç haftada bu günlük işletilen idari para cezası milyonlarca liraya ulaşabiliyor. Bu tür cezalar, operasyonel karlılığı azaltarak finansal bir baskı yaratıyor, öte yandan hukuki anlamda da önemli bir uyum riski gündeme geliyor. Bu finansal baskı ve uyum riski, ihlâl süresini kısaltmaya ve taahhütlerin hızla uygulanmasına güçlü bir teşvik sağlıyor. Ayrıca, rekabet otoritelerinin birbirlerini takip etmesi, belirli bir yargı alanında yürüyen bir rekabet soruşturmasının diğer yargı alanlarına da sıçramasına sebep oluyor ve bu risk, yerelden küresele doğru genişleyebiliyor.
5. Meclis gündeminde olan dijital platformlara yönelik düzenlemelerden bahsedebilir misiniz? Bu düzenlemeler kullanıcılar ve sektör açısından ne gibi değişiklikleri beraberinde getirebilir?
Halihazırda Meclis’in önünde kabul için beklemede olan rekabet kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun taslağı, 4054 sayılı Rekabet Kanunu’na dijital platformlar için ex ante (öncül) düzenlemeler ekliyor, yani bir ihlal gerçekleşmemişken bu ihlalin gerçekleşme ihtimaline karşı tedbirler almayı mümkün kılıyor. Yeni düzenleme, “temel platform hizmeti” (arama motoru, uygulama mağazası, işletim sistemi, sosyal ağ, tarayıcı, çevrim-içi reklamcılık vb.) sunan büyük şirketleri “eşik bekçisi” olarak tanımlıyor. Eşik bekçisi statüsü, yıllık ciro ve kullanıcı/ticari kullanıcı sayısı gibi nicel eşiklerin aşılmasıyla veya ağ etkisi-veri sahipliği gibi nitel unsurlarla Kurul kararıyla veriliyor; böylece Türkiye’de yerleşik olsun-olmasın, Türk son kullanıcı ya da ticari kullanıcılara erişen tüm dev platformlar kanun kapsamına giriyor.
Bu düzenleme ile, eşik bekçisi olarak tayin edilen platformlara belirli yükümlülük ve yasaklar getiriliyor. Örneğin, eşik bekçileri, (i) kendi ürün ve hizmetlerini arama-sıralamada kayıramaz; (ii) platformdaki ticari kullanıcı verilerini rakiplerine karşı kullanamaz; (iii) farklı hizmetlerini birbirine bağlayarak kullanıcıları zorunlu üyeliğe mecbur bırakamaz; (iv) ön-yüklü uygulamaların silinmesine, alternatif mağaza ve motorların varsayılan yapılmasına tam izin verir ve tüketicilere bir “seçim ekranı” gösterir; (v) reklam açık-artırma süreçlerini, fiyatlandırma kurallarını ve performans verilerini yayıncılara ücretsiz açar; (vi) kullanıcı ve ticari kullanıcı verilerine gerçek zamanlı erişim ve taşınabilirlik imkânı sunar; (vii) diğer hizmetlerin birlikte işlerliği için gerekli API ve sistem erişimini ücretsiz sağlar; (viii) ticari kullanıcılara adil, makul ve ayrımcı olmayan koşullar sunar. Kurul, bu yükümlülüklerin uygulanmasını izler; ihlâl sürerse günlük ciro-bazlı para cezasını otomatik işletir.
Görüldüğü üzere yeni düzenleme, hem tekelleşme riskini önceden frenlemeyi hem de medya ve KOBİ’ler dâhil tüm ticari kullanıcılar için daha adil, şeffaf ve yarışılabilir bir dijital pazar oluşturmayı hedefliyor.
6. Dijital platformlarda rekabetin sağlanması, açısından alınabilecek teknik veya hukuki başka önlemler var mı?
Rekabetin güçlenmesi için veri taşınabilirliği ve hizmetler arası birlikte çalışabilirlik zorunluluğu kritik önem taşıyor. Kullanıcı, takvimini, fotoğraflarını, iletişim listelerini veya reklam kampanyası verilerini farklı bir platforma kolayca aktarabilmeli. Böyle bir düzenleme, tüketici özgürlüğünü güçlendirirken, pazara yeni girmek isteyen küçük ve orta ölçekli girişimler için de fırsat alanı yaratabilir.
Hukuki ve teknik altyapı açısından ise iki tamamlayıcı düzenleme öne çıkıyor:
1. Algoritma şeffaflığı: Platformlar, sıralama ve öneri mekanizmalarının tarafsızlığını bağımsız denetime açmalı; içerik üreticilerine ve hizmet sağlayıcılara, görünürlüklerinin neden azaldığı veya arttığı konusunda anlaşılır özet bilgiler sunmalıdır. Bu sayede “kendi hizmetini kayırma” gibi rekabet bozucu riskler önlenebilir.
2. Net ve yol gösterici ikincil mevzuat: Kanun değişiklikleri hayata geçtiğinde, ilgili kurumların çıkaracağı tebliğler, yönetmelikler ve kılavuzlar açık, uygulanabilir ve belirsizliğe yer bırakmayacak şekilde hazırlanmalıdır. Piyasada öngörülebilirlik sağlanması, hem yerli hem de yabancı yatırımcıların güveni açısından kritik rol oynar.
Bu teknik ve hukuki adımların birlikte uygulanması, yalnızca daha adil bir rekabet ortamı yaratmakla kalmaz; aynı zamanda girişimcilerin inovasyon yapabilme kapasitesini artırır ve kullanıcıların gerçek anlamda seçim özgürlüğüne sahip olduğu kapsayıcı bir dijital ekosistem oluşmasına katkı sağlar. Böyle bir ortamda, pazarda tek bir aktörün dayattığı koşullar yerine, rekabetin sunduğu yenilikçi ve çeşitli hizmetler ön plana çıkar.
7. Dijital pazarlarda adil rekabet ortamı oluşturulması halinde, bunun Türkiye ekonomisi ve teknoloji sektörüne kısa ve uzun vadede nasıl katkıları olabilir?
Kısa vadede, fiyat ve hizmet kalitesi ekseninde rekabet artacağından tüketici refahı yükselir; risk sermayesi yatırımları ve medya reklam gelirleri toparlanır. Orta vadede dijital verinin ekonomiye katkı payı büyüyebilir; hâlihazırda site ziyaretlerini büyük oranda Google kanalıyla yapan internet kullanıcıları, alternatif arama motorlarına yöneldikçe reklam gelirleri de daha adil dağılabilir. Uzun vadede ise sağlıklı bir dijital rekabet ortamının hem tüketicilere, hem sektör oyuncularına hem de ülke ekonomisine önemli fayda sağlaması beklenir.
8. Tüketiciler ve dijital hizmet kullanıcıları bu alandaki gelişmelerden nasıl haberdar olabilir ve haklarını nasıl koruyabilir?
Dijital piyasalarda olup biteni takip etmek, yalnızca sektör profesyonelleri için değil, sıradan kullanıcılar ve içerik üreticileri için de önem taşıyor. Bu noktada en güvenilir bilgi kaynaklarından biri, Rekabet Kurumu’nun resmi internet sitesi. Kurum, aldığı tüm kararları “Kurul Kararları” başlığı altında yayımlıyor. 2000’li yıllardan bu yana yayımlanmış on bine yakın karar metni, www.rekabet.gov.tr adresinden herkese açık şekilde erişilebiliyor.
Yakında yasalaşması beklenen düzenleme yürürlüğe girdiğinde ise, büyük dijital platformlarının AB’deki gibi öncül düzenlemelere nasıl uyum sağladıklarını kamuoyu ile paylaştıkları uyum raporları yayımlamaları söz konusu olabilir. Bu raporlar, hem şeffaflığı artırır, hem de tüketicilerin, yayıncıların ve küçük piyasa oyuncularının kendi haklarını daha bilinçli şekilde takip edebilmelerine imkân tanır.
Sonuçta amaç, hem kullanıcıların hem de piyasanın diğer tüm aktörlerinin, yalnızca haklarının farkında olduğu değil, aynı zamanda bu hakları koruyabilecek araçlara da erişebildiği, daha adil ve şeffaf bir dijital ekosistem yaratmak.
Türk mühendisler tarafından geliştirilen TOGG’un T10F modeli için geri sayım başladı.
T10X SUV modelinin ardından şimdi de T10F Fastback model araç yollara çıkacak. Sahip olduğu üstün teknolojik özelliklerle dikkati çeken T10F, eylül ayında ön siparişe sunulacak.
Kullanıcılara iki farklı batarya seçeneği ile sunulacak olan model, tam şarjla 600 kilometreye varan bir menzil vaat ediyor. Ayrıca, sahip olduğu hızlı şarj teknolojisi sayesinde bataryası 30 dakikadan daha kısa bir sürede yüzde 20’den yüzde 80 doluluk seviyesine ulaşabilecek.
Sürüş güvenliği ve konforun ön planda tutulduğu T10F, Avrupa pazarındaki otomobillerin güvenlik performansını değerlendiren Euro NCAP testlerinden en yüksek seviye olan 5 yıldızı alacak şekilde tasarlandı. Araçta yer alan gelişmiş sürüş destek sistemleri, kullanıcılarına en üst düzeyde güvenli bir yolculuk deneyimi sunmayı hedefliyor.
Kullanıcılar, Togg’un mobil uygulaması Trumore üzerinden veya anahtar kartlarını kullanarak cihazlarını çalıştırabilecek.
Modelin en dikkat çeken yeniliklerinden biri ise harici bir güç kaynağı olarak kullanılabilmesi olacak. “Cihazdan cihaza şarj” teknolojisi sayesinde T10F, enerji aktarımı yapabilecek.
T10F ile birlikte sadece Türkiye’de değil, Avrupa pazarında da varlığını güçlendirmeyi hedefliyor.
